Матчын дар
вернуться

Гарун Алесь
Шрифт:

49. Муляру

— Муляр, слухай! Што кладзеш ты? — Дол сьмяротны, бачыш, — склеп. От, як скончу ўсё дарэшты, Буду мець рубель на хлеб. — Слухай, муляр: пакідай ты Сьмерці сховы мураваць — Хай ня знаць іх! Уставай ты, Пойдзем жыцьце будаваць. Бачыш: людзі, як бяздомкі, Ходзяць скрозь бяз ўласных хат? Я работнік спрытны, ёмкі, Пойдзем, муляр, пойдзем, брат! Возьмем кельні, малаточкі, Дзьве рыдлёўкі, вінкель, шнур, Гукнем: «Людзі, галубочкі! Хто ахвочы класьці мур? Мур вялікі, вольнай волі, Мур высокі да нябёс, Мур братэрсгва, роўнай долі, Мур для радасьці бязь сьлёз?» От, убачыш, прыйдуць людзі На ўспамогу ў грамадзе; Кожан цэглу класьці будзе… От дзе праца загудзе! Сьцены зробім чыста, гладка, Як з крышталю, столь, як шкло, Скажуць людзі: «Вось дык хатка! Роўнай ў сьвеце не было!» Будзем есьці ў гэнай хаце Смачны, чысты, пульхны хлеб. Пойдзем, муляр, пойдзем, браце, Хай другі канчае склеп!

Прыявы роднага

50. Вясна

Дзе дадуць — зраблю пазыку I найму сабе музыку, — Дудара зь яго дудою, Каб іграў ён моцна ёю. «Грайка, грай! я засьпяваю, Што цяпер на сэрцы маю…» І дудар ужо іграе, Маё сэрца так сьпявае: «Прападзі, мая жуда, Ўсё, што церпіць небарак, Ўсе нястаткі ды бяда, — Я счарнеў, глядзі, і так, Толькі вус адзін бялявы… Годзе мучыць! Я хачу Сілы, працы і забавы I вясельля уваччу…» А з чаго ж я узбуяўся? — Бо вясна ідзець да нас: Як убачыў — засьмяяўся I вясёлы стаў на час… Грайка, грай! бо сэрца скача, Яму трэба моцна граць; А жуда няхай паплача — Час яе і забываць…

51. Вясна

…Вясна прыйшла! Што чакалі, выглядалі, Да сябе даўно гукалі, — Ў бляску сонца, ў зеляніне, У прыгожасьці, ў ярыне, Сама — пекнасьць, сама — сьвята I прыгожа і багата. Да нас прыйшла! Я вітаю Яе ў сонцы, ў зеляніне, Што на роднай на краіне Гоніць бляскам сваім ноч, Гоніць сьнег і хмары проч; Яна радасьць мне і сьвята, Ёй я дзякую багата I вітаю!

52. Вецяр

Вее вецер вольны, Хмары шыбка гоніць; З вадой, зямлёй, лесам Зюкае-гамоніць! Прыляцеў да рэчкі, Прылёг, прытуліўся, Крышачку па яснай Віхрам закруціўся, Сказаў слоўца ласкі, Сьвіснуў і падняўся I за хмаркай лёгкай Пырхнуў і пагнаўся. Зноў прымчаў да лесу: «О, здароў, мой браце!» I пайшоў між хвоек Ён дурэць, гуляці: Адну пацалуе, З другой пасьмяецца, Кіне слоўца, пару, Да трэйцяй бярэцца… Годзе ўжо у лесе! Зноў увыш падняўся, Пакруціўся крыху Ды удаль падаўся. Задаў гону, пылу I уніз ён рынуў, Прыпаў да зямліцы, Быццам дзесь загінуў. «Ах, мая матуля, Як я нагуляўся! Бачыў сонца, месяц, Ў рэчачцы скупаўся. Хораша на сьвеце! Колькі ў ім прастору: Шыбаеш па рэчцы, Прыпадзеш да бору… Я хацеў бы болей Ў сьвеце пагуляці, — Адпусьці ж, матуля, Яшчэ палятаці!» Пэўне, што пусьціла Вецер маць гуляці, Бо падняўся ў неба I пачаў сьпяваці… Вось — нянацкам скончыў Сьпяваці гуляка, Гікнуў і панёсься Ўдаль хутчэй за птака.

53. У прыпар

Прыпарыла, Нахмарыла I ўдарыла! — Сьвяты Ільля… Маланка ўраз зьявілася, Мільгнула і звалілася, I дожджыкам аблілася Гарачая зямля. Кроплі разам, згодна, жвава Пояць ўсё, што хоча піць: Збожжа, дрэвы, кветкі, травы, Вулкі хочуць затапіць, Б'юць у стрэхі, мыюць шыбы, Мыюць хаты, мочуць сад, Ў рэчцы спожыў маюць рыбы… — Хто ў прыпар дажджу ня рад? Сьцішаецца, Зьмяншаецца, Ўнімаецца. — Няма! I слонка паказалася, Маўляў, само купалася; Прыемна усьміхаецца, Блішчыць, пераліваецца, Яскрава адбіваецца, На траўцы, на лісточку, У рэчцы, ў раўчачочку, На вулачцы, ў садочку, Зямля ўздыхае поўнымі, Шчасьлівымі, чароўнымі Грудзямі усіма.

54. Добрыя дзеці

Паставілі дзеці сіло. Вераб’я Хацелі злавіць на пацеху, Злавілі сініцу, крычаць: — Вой-я-я! А радасьці колькі, а сьмеху! Імчацца да маткі: — Сінічка, глядзі! — А дзе ж вы узялі? — Злавілі, Дастань ты ёй клетку, хутчэй пасадзі. — Нядобра вы, дзеткі, зрабілі! — Мы будзем яе і паіць і карміць, Сьпявала б нам птушка прыгожа. — Ах, дзеткі! ў няволі яна замаўчыць, Сьпяваць у няволі ня можа… Успомніце толькі, як нудна сядзець, Як з хаты мароз не пушчае. То ж дзень, вам здаецца, як тыдзень ідзець, Хоць я і усяк разважаю. А птушку вы хочаце з хаткі яе Узяць, пасадзіць у чужую… Ня мучце, пусьціце, рыбулькі мае, На волю яе залатую. I матчыны словы у сэрцах дзяцей Ласкавыя струны кранулі, I добрыя дзеці — прыклад для людзей! — Сініцы свабоду вярнулі.

55. Салавейка

Салавейку ўзялі ды з гаю, Пасадзілі у клетку за краты? У маю Тэй страты Найцяжэйшай дазнаў салаўюшка. Распусьціўся лісток на дубочку, Апранулась зямелька у краскі; А ў ночку, А з ласкі Не сьпявае ніхто над рачушкай. Ой, чаму ж, салавейка, ты болі Чараўнічых сьпявоў не счыняеш? Што волі Ня маеш I сьпяваці ня будзеш ніколі?

56. Дзеўчаці

Цябе спаткаў і сам ня знаю, Ад сэрца шчырага кажу, Якую, дзеўча, думку маю I сьпеў аб тым які злажу. Здаецца, нешта ўскаланула Ў душы маёй ты неўзнарок, Былога струны закранула, — Зьвіняць ледзь чутна аддалёк. Ці ж будзе час, што нам спаткацца Яшчэ раз здарыцца калі I струны сэрца разбрымяцца У тыя песьні, што былі? Ніхто ня скажа! Толькі знаю I не ўтаюся ад цябе: Няхай цябе я не спаткаю, — Пакінеш сьлед ты па сабе. I ў час, калі гадзінай шарай, Сярод бязьлюдзьдзя, пустаты, Нуда абляжэць чорнай хмарай, Праменьнем сонца будзеш ты!